Vjera i čast: Karijere nekih od najslavnijih admirala i viceadmirala Bokeljske mornarice u modernom vremenu

Na primjer: Bogdan Tripković (admiral od 1913. do 1922) bio je slavni kapetan iz Dobrote, pa vlasnik pomorske kompanije ,,Ditta D. Tripcovich“. Bila je to na početku Prvog svjetskog rata najveća privatna kompanija u Austrougarskoj!

Kako je samo jaka simbolika to što, već dvije i po godine, čast da admiral Bokeljske mornarice ima Mirko Vičević, najtrofejniji crnogorski vaterpolista.

Prvi među jednakima u bratstvu koje je slika i prilika časti i ponosa više od 1.200 godina - jedan od najboljih vaterpolista 20. vijeka. Mirko je u septembru 2023. na period od četiri godine izabran jednoglasno; i tako stao u red onih ma čelu Bokeljske mornarice, čija se slava pročula i mnogo dalje od Boke.

Jer, to što je na čelu, prvi među jednakima Bokeljske mornarice, jedno veliko svjetsko ime sporta - koje direktno nije povezano sa pomorstvom - nije neobično niti ,,incident“. Već prosta činjenica, da je Mirko Vičević svojom klasom i integritetom, posvećenošću lokalnoj zajednici - sublimirao sve one vrijednosti Bokeljske mornarice kroz vjekove. Ono ,,Fides et Honor“ - ,,Vjera i čast“, sa njenog grba.

Sada znamo i sačuvano je, na primjer, da je prvo poznato ime admirala kotorske luke bilo Živko Mace, 1440. godine. A da je prvi admiral koji je pored funkcije lučkog kapetana bio i na čelu bratovštine pomoraca u Kotoru - 1493. bio Alegreto Negro. Tada, kad je imao mnogo važnu funkciju odbrane grada, obale i zaliva sa mora, kada su Turci pokorili i cijelu Crnu Goru i djelove Boke ali ne i Kotor - admiral Bokeljske mornarice (tada se i do 19. vijeka zvala - Bratovština svetog Nikole mornara) bio je uz biskupa i mletačkog providura najbitnija osoba u gradu.

Od sredine 19. vijeka Bokeljska mornarica je postala memorijalna organizacija; ali neki od njenih admirala i viceadmirala su u modernom vremenu bili savršen primjer njenih vrijednosti.

Na primjer: Anton Luković (admiral od 1887. do smrti 1911) iz slavne plemićke prčanjske porodice je polagao maturu kao klerik - da bi se ukrcao na prčanjski jedrenjak ,,Slavomir“, stigao do Kardifa u Britaniji i polako razvio veliki biznis! U svoje vrijeme bio je jedan od najvećih brodovlasnika 19. vijeka (!), vlasnik više rudnika uglja i industrijske komore u Londonu.... Pa je, na primjer, svoju zemlju besplatno ustupio u Tivtu za gradnju arsenalaa (danas prostor Porto Montenegra) i centralnog parka.

Bogdan Tripković (admiral od 1913. do 1922) bio je slavni kapetan iz Dobrote, pa vlasnik pomorske kompanije ,,Ditta D. Tripcovich“. Bila je to na početku Prvog svjetskog rata najveća privatna kompanija u Austrougarskoj! I svi su mu brodovi bili konfiskovani za vojne potrebe, da bi nakon rata i u Jugoslaviji nastavio rad...

A Marko Dabčević (admiral od 1922. do 1935), kapetan i komodor iz Dobrote - zapovjednik flote čak 103 parobroda ,,Lojda“, kompanija ,,Cosulich“ i ,,Tripcovich“! Nakon što je Trst pripao Italiji, 1920. se nakon pet decenija plovljenja i 30 godina zapovijedanja vratio u svoju Dobrotu.

Admiral 1935. bio je Karlo Radoničić, takođe iz Dobrote: ljekar sa diplomom slavnog Medicinskog fakulteta iz Beča 1902, asistent na bečkom univerzitetu... Pa od 1919. profesor Medicinskog fakulteta u Zagrebu, a od 1921. rektor zagrebačkog sveučilišta! Osnivač studentskog doma u glavnom gradu Hrvatske...

Luka Matović (admiral od 1936. do 1941) je u Drugom svjetskom ratu bio zapovjednik brodova u službi Saveznika u borbi protiv nacista, pa u Njujorku otpremnik brodova. A Rudolf Đunio (admiral od 1941. do 1959), kotoranin sa diplomom Visoke tehničke škole u Pragu - tri godine tokom Prvog svjetskog rata bio u zatvoru, osuđen za veleizdaju Austrije - jer je bio veliki pobornik jugoslovenske ideje... Važan član Jugoslovenskog odbora za ujedinjenje (od momenta kad je 1918. iz Austrougarske čamcem prebjegao za Italiju!), pa u Jugoslaviji poslanik, urednik ,,Slobodne tribune“, rukovodilac Zetske plovidbe. 

Vladislav Brajković (admiral od 1964. do 1989) iz stare pomorske porodice iz Perasta, doktor pravnih nauka - osnivač Katedre za pomorstvo u Zagrebu! Sa mnogo važnom ulogom oživljavanja Bokeljske mornarice u periodu komunističke Jugoslavije.

Od 1991. do 2012. na čelu Bokeljske mornarice bio je Miloš Milošević - od 1978. bio je direktor Istorijskog arhiva Kotor, autor dvadesetak knjiga, oko 200 (!) radova od istorije i prava do muzikologije, književnosti...

A od 2016. godine admiral Bokeljske mornarice bio je Antun Sbutega - koji je od 1991. živio u Rimu, godinama radio u Kongregaciji za evanđelizaciju naroda u Vatikanu, pa šest godina bio ambasador Crne Gore pri Svetoj Stolici i Suverenom malteškom redu. Dvije godine i ambasador naše zemlje u Italiji... Fakultetski profesor, autor drame, knjiga poezije!

E da, viceadmirali. Na primjer, Luka Milošević (od 1941. do 1964) - sin Đura Miloševića, vlasnika posljednjeg bokeljskog jedrenjaka ,,Nemirna“... Lučki kapetan, pa vlasnik parobrodarskog preduzeća. Nakon njega - Slavko Mijušković (do 1989) - autor čiji je doktorski rad bio ,,Kotorska mornarica“ iz 1965, a cijelu četvrt vijeka direktor Državnog arhiva u Kotoru.

Borislav Ivošević (viceadmiral od 1996. do 2003) - bio je dekan Fakulteta za pomorstvo, direktor Instituta za pomorstvo, predavač Pravnog fakulteta u Podgorici, predavač na fakultetima u Americi... A nakon njega - Ilija Radović - kapetan duge plovidbe, zapovjednik školskog broda ,,Nautičar“, direktor ,,Tehnokomerca“...

I sad vam je jasno, kakve karijere i ličnosti moraju biti admirali i viceadmirali Bokeljske mornarice?