Zora košarke na Trgu od oružja:

To što su Kotorani prvi meč izgubili je manje bitno. Ono što je bitnije su sačuvana imena tih prvih košarkaša: Vladimir Šerić, Pero Lubarda, Vjekoslav Prezenti, Branko Proročić, Ante Savić, Aco Ivanović i Veljko Tujković. Začetnici košarke u Crnoj Gori!

Zna se tačno ko je začetnik košarke u Crnoj Gori. Zna se čak i to, ko su bili prvi mladići koji su nastupali u tim prvim mečevima! I sve vezano za Kotor. I jednu ratnu okupaciju.

Pa je priča o prvim utakmicama igre koje volimo, već možete naslutiti - vezana za dane onog najtežeg, Drugog svjetskog rata. Onda, kada su Kotor i Boka bili pod nametnutom italijanskom upravom.

A okupacioni, italijanski vojnici, po pisanju Slobodana Burzana (autor knjige ,,Košarka u Crnoj Gori 1941 - 1991) su u grad donijeli i fascinaciju sportom o kojem Crnogorci i Bokelji do tada nijesu znali skoro ništa. Iako su se, recimo, još od 1935. održavali evropski šampionati u košarci...

Pa je profesor italijanskog jezika i sportista, Srđo Paronuci, prvo formirao jedan košarkaški tim od italijanskih vojnika, koji su već bili ,,zagrijani“ za igru pod obručima. I on ih je obučavao. A potom je propagirao košarku i kod kotorske omladine...

Iz tog perioda je ostalo zapisano i dokumentovano, da je odigrano nekoliko utakmica. A dobro je sačuvano sjećanje na jedan meč iz maja 1942. Tada su se zvanično sastali domaći igrači - ekipa Kotora - protiv okupacionih vojnika.

To što su Kotorani ovaj prvi meč izgubili - pretpostavlja se u Starom gradu, na improvizovanom terenu na Trgu od oružja - je manje bitno. Ono što je bitnije su sačuvana imena tih prvih košarkaša: Vladimir Šerić, Pero Lubarda, Vjekoslav Prezenti, Branko Proročić, Ante Savić, Aco Ivanović i Veljko Tujković. Za zoru košarke u Crnoj Gori! 

I zato nikako ne treba da čudi to, što je upravo u Kotoru 1947. godine, u oslobođenoj zemlji - organizovano i prvo košarkaško prvenstvo Crne Gore. I iz tog perioda sačuvana je i ta jedna fotografija, sa kraja rata 1945. godine - košarkaša Kotora, u mornaričkim i partizanskim uniformama... Upravo onih, koji su igrali i u onom prvom duelu 1942.

Zvanično, treninzi pod nadzorom obučenih treninga počeli su već 1946; a mečevi su odigravani na Trgu od oružja. Igrači su bili uglavnom učenici srednjih škola - gimnazije i nautike. 

I mnogo interesantno: kada je u Kotoru 1947. organizovano prvo košarkaško prvenstvo Crne Gore, u gradu je kao instruktor boravio jedan predstavnik beogradske Crvene zvezde. Ni manje ni više nego profesor Aleksandar Nikolić - nezaboravni selektor, po mnogima otac jugoslovenske košarke, onakvu kako je sada i u svjetskim okvirima prepoznajemo i slavimo.

Već uoči tog prvog crnogorskog prvenstva, igrači iz Kotora (tada nastupali pod imenom Bokelj) igrali su uspješno i na turniru na Rijeci, nezvaničnom šampionatu države... A za to prvo Prvenstvo Crne Gore onaj teren na Trgu od oružja bio je posut šljakom. Mečevi su igrani u večernjim turnirima - a po sjećanjima, atmosfera u prisustvu više stotina Bokelja bila je za pamćenje. Rivali: tivatski Arsenal i hercegnovsko Jedinstvo.

Na proljeće 1948. održano je u Kotoru i drugo Prvenstvo Crne Gore. O njemu je Pobjeda izvještavala: ,,U veoma uzbudljivim utakmicama, koje su odigrane na Trgu Republike u Kotoru, ekipa Bokelja pobijedila je sve svoje protivnike i zasluženo postala prvak Crne Gore za 1948. godinu“...

Sredinom pedesetih na crnogorskim prvenstvima kotorski tim nosio je ime Partizan. I tako je i registrovan od zvaničnog osnivanja Košarkaškog saveza Crne Gore - 1955. godine. I pod tim imenom igraće cijele dvije decenije.

Pamti se, recimo, da je sredinom sedamdesetih Kotor imao i priliku za jugoslovenski elitni rang, koja nažalost nije iskorišćena... Tada je grad bio domaćin turnira ,,Bratstvo-jedinstvo republika i pokrajina“ u muškoj i ženskoj konkurenciji. Zabilježeno je, da je u rekordnom vremenu podignut teren za male sportove uz dvoranu u Osnognoj školi Njegoš. E, u tom periodu je Kotor imao najbolje uslove za razvoj košarke u Crnoj Gori. Pa su čak klubovi iz Titograda i Bara utakmice u saveznoj ligi, kao domaćini, igrali u Kotoru... Kada je Budućnost u pitanju - praktično sve do završetka Sportskog centra ,,Morača“, u glavnom gradu.